Welkom

De preadviezen voor de jaarvergadering 2017 van de NJV zijn gereed. Deze zijn raadpleegbaar – een ook down te loaden – onder de knop preadviezen 2017 in de rubriek actueel op de openingspagina van de NJV-website. De jaarvergadering vindt plaats op 9 juni 2017 in het een Global Fine Art Award-winning Noordbrabantsmuseum te Den Bosch. Niet alleen vanwege deze fraaie locatie, maar in het bijzonder ook gelet op het onderwerp en de inhoud van de preadviezen belooft het een mooie en bijzondere jaarvergadering te worden.

De totstandkoming van de preadviezen wijkt nogal af van die in de vorige jaren. Zo zijn in de preadviezen verwerkt de vruchten van een expertmeeting, die op 1 februari 2017 plaats heeft gevonden op een eveneens beeldschone locatie: het gebouw van de Raad van State te Den Haag. Aan de hand van daartoe door de preadviseurs opgestelde position papers is toen door een zestigtal louter jonge juristen (studenten, wetenschappers en praktijkjuristen) met de preadviseurs gediscussieerd over diverse thema’s van de preadviezen. Het waren pittige, diepgaande, inspirerende, vrolijke en onbevangen discussies.

De jaarvergadering zal anders en vooral interactiever van opzet zijn dan die in de vorige jaren. In het plenaire ochtendgedeelte worden de beraadslagingen gestart door Marc Loth als enig referent, die alle preadviezen gezamenlijk zal bediscussiëren, ook aan de hand van enkele algemene stellingen. Opdat er volop ruimte is voor debat, zullen de aanwezige leden in de middag uiteengaan in drie deelgroepen. In die deelgroepen zal onder de bezielende leiding van respectievelijk Ivo Giesen, Ybo Buruma en Reinier van Zutphen worden beraadslaagd over de preadviezen door middel van discussie over specifieke vraagpunten en deelstellingen. Omdat er in de middag niet wordt gewerkt met referenten, zullen de leden bij de beraadslagingen veel meer aan het woord kunnen komen.

En stof tot debat is er in overvloed, gelet op het thema van dit jaar: “Afscheid van de klassieke rechterlijke procedure?” De traditionele beslechting van geschillen door de klassieke overheidsrechter is geen vanzelfsprekendheid meer. Daarvoor heeft zich inmiddels een keur aan alternatieven aangediend. Gewezen zij op mediation, bindend advies, arbitrage en geschil- len- en klachtencommissies. Maar ook op een door de officier van justitie te nemen strafbeschikking en de informele aanpak in het bestuursrecht.

Bovendien verandert de procedure bij de overheidsrechter ook. Daarbij kan worden gedacht aan regiezittingen, de nieuwe zaaksbehandeling en het digitaal procederen, met een bijbehorende nieuwe basisprocedure in het burgerlijk recht. Ook anderszins doet de informatietechnologie zich steeds sterker gevoelen in de rechtspraak.

De NJV mag haar gelukkig prijzen dat Renée Kool, Lieke Coenraad, Peter Ingelse, Bart Jan van Ettekoven, Bert Marseille en Jan Crijns bereid zijn gevonden de preadviezen te schrijven, de stellingen voor te bereiden en deze ook op de jaarvergadering te willen toelichten en met u te bespreken. De centrale vraag of we zo langzamerhand geen afscheid nemen van de klassieke procedure bij de overheidsrechter, wordt in de preadviezen vanuit civiel-, straf- en bestuursrechtelijk oogpunt belicht. Daartoe zijn drie koppels, elk bestaande uit twee preadviseurs, geformeerd. De preadviseurs is gevraagd opiniërende essays te schrijven. Daarin zijn zij meer dan geslaagd. In de preadviezen wordt ook op een degelijke, fundamentele, oorspronkelijke, creatieve en empirisch onderbouwde wijze op de vraagstelling ingegaan.

Blijkens de preadviezen zijn de preadviseurs onder meer de mening toegedaan dat:

  • alle geschillen uiteindelijk aan de rechter moeten kunnen worden voorgelegd, wiens primaire taak ook blijft het beslechten van juridische geschillen. In die zin wordt geen afscheid genomen van de rechter.
  • de rechter – ook de burgerlijke rechter – zich actief dient op te stellen en door middel van differentiatie en regie maatwerk moet leveren, daarbij ook de wensen van de betrokken partijen betrekkend. De rechter moet terzake ook de mogelijkheden van een alternatieve oplossing van het geschil bezien als bijvoorbeeld mediation. In zoverre wordt er toch een soort afscheid van de klassieke rechter en procedure genomen.
  • bepaalde rechters zich daartoe ook mediationvaardigheden eigen moeten maken en dat mediation ook anderszins door bijvoorbeeld gerechtsmediators vanwege een gerecht zou moeten worden aangeboden. Ook moet een gerecht over een ADR-/ODR-track beschikken.
  • de rechter toegankelijk moet zijn, hetgeen onder meer betekent dat een procedure bij de burgerlijke rechter ook voor een gewone burger betaalbaar moet zijn en dat de bestuursrechter ook over (bepaalde) andere overheidshandelingen dan alleen besluiten een oordeel zou moeten kunnen geven.
  • de voortschrijdende informatietechnologie met zich brengt dat van arti- ficial intelligence(-systemen) in alle fasen van de gerechtelijke procedure (in steeds toenemende mate) gebruik zal moeten worden gemaakt.
  • het recht op een eerlijk proces als neergelegd in artikel 6 EVRM ook aan de orde komt in de buitengerechtelijke afdoening van strafzaken en de mogelijkheden van het inroepen van rechtsbijstand en van het worden gehoord in het kader van strafbeschikkingen worden geïntensiveerd.
  • de strafrechter ook een traject van herstelbemiddeling moet kunnen bevorderen, zo niet afdwingen. Over die visies van de preadviseurs valt het nodige op te merken. De jaarvergadering vormt daartoe de uitgelezen mogelijkheid. Als die standpunten zouden uitgroeien tot de gemene rechtsovertuiging in Nederland – het leveren van een bijdrage daaraan is de statutaire kernactiviteit van de NJV –, dan moet de minister van VenJ wel een goed gevulde portemonnee naar de jaarvergadering meenemen. Het bestuur van de NJV hoopt dat u van het lezen van de voorliggende preadviezen ook zult genieten. Alle ingrediënten daartoe zijn in de preadviezen opgenomen. Ze zijn ook helder geschreven, vlot leesbaar en barsten van meningen, visies, ideeën, etc. over waar het met de geschillenbeslechting in Nederland naar toe zou moeten gaan. Na vluchtige of grondige lezing van de preadviezen – als u daaraan om wat voor reden niet toekomt, bestaat er gelukkig ook nog altijd de mogelijkheid van het lezen van de bespreking van de preadviezen in het NJB –, hoop ik dat bij u – net als bij mij – het gevoel ontstaat: ik kan eigenlijk niet langer wachten op de jaarvergadering op 9 juni 2017 te Den Bosch. Het bestuur van de NJV zal de NJV-leden daar met open armen ontvangen. Op de jaarvergadering ligt uiteindelijk de vraag voor waar het met de geschillenbeslechting in Nederland heen moet gaan? Over die belangwekkende kwestie kunt de leden van de NJV dan met de preadviseurs discussiëren. Voorts is de jaarvergadering een mooie gelegenheid om contact te leggen en te onderhouden met collegajuristen. Tijdens de pauzes, de lunch, de borrel en het diner bestaan daartoe ook volop mogelijkheden. En dat in een prachtige omgeving als het Noordbrabantsmuseum is.

NJV-leden kunnen zich nu reeds opgeven voor de jaarvergadering (www.njv.nl/jaarvergadering-m/jaarvergadering-2017). De kosten daarvan bedragen € 30,– per lid. Daarvoor kunnen de aanwezigen ook onder het genot van een lunch, een borrel, koffie en thee, etc. zich verpozen met collegajuristen. Het aantal beschikbare plaatsen voor de jaarvergadering is beperkt. Daarom geldt het adagium: wie het eerst komt, die het eerst maalt

Na afloop van de jaarvergadering vindt eveneens in het Noordbrabantsmuseum het traditionele NJV-diner plaats. Dit jaar in de vorm van een walking dinner, dat ook wordt opgeluisterd door een muzikaal optreden van getalenteerde NJV-leden. De kosten van deelname aan het diner bedragen € 49,50 per persoon. Ook daarvoor kunnen de NJV-leden zich thans opgeven.

Tot slot nodig ik degenen, die nog geen lid zijn van de NJV, uit lid te worden van onze vereniging. Met een oprichting in 1870 is de NJV de oudste algemene juristenvereniging van Nederland. De NJV-preadviezen met de behandeling ervan op de jaarvergadering vormen ieder jaar weer een hoogtepunt in de juridische gedachtenvorming in Nederland. Het lidmaatschap van de NJV kost slechts 30 euro per jaar. Het eerste jaar is lidmaatschap bovendien gratis. Voor juridische studenten in de masterfase is het lidmaatschap helemaal gratis. Leden ontvangen de preadviezen. Masterfase-leden overigens niet. Maar de preadviezen kunnen ook gelezen en gedownload worden via de NJV-website. Slechts NJV-leden kunnen de jaarvergadering bijwonen. Op de pagina lidmaatschap op deze website staat ook aangegeven hoe u zich kunt aanmelden voor het lidmaatschap van de NJV.

 

Jaap Hoekstra, Voorzitter